تبلیغات
پاتوق بچه های گیاهپزشکی مرودشت - دوستان عزیز حتما بخونید .... واژگان عمومی گیاهپزشکی
پاتوق بچه های گیاهپزشکی مرودشت
دنیا را برایتان شاد شاد و شادی را برایتان دنیا دنیا آرزومندم

پاتولوژی گیاهی: (Plant Pathology )
پاتولوژی گیاهی به علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهی گفته می‌شود، این علم عوامل بیماری‌زا، چگونگی ایجاد بیماری، چگونگی فعل و انفعلات، ارتباط میان گیاه میزبان و عوامل تولیدكننده‌ی بیماری آن و درنهایت روش‌های مبارزه با آن‌ها را مورد بررسی قرارمی‌دهد.

2-بیماری‌شناسی گیاهی: (
phytopathology )
علم مطالعه‌ی بیماری‌های گیاهان، شناسایی، ‌مطالعه و مبارزه با عوامل زیان‌آور به گیاه و فرآورده‌های گیاهی و آثار ناشی از این عوامل.

3-بیماری گیاهی: (
Plant Disease)

4-بیماری فیزیولوژیكی: (
physiological disease) هرگونه اختلال در فیزیولوژی گیاه كه عامل آن موجود زنده نباشد مانند اختلال ناشی از كمبود مواد غذایی، سرمازدگی و آلودگی هوا. بدیهی است همه بیماری‌ها جنبه فیزیولوژیكی دارند ولی اصطلاح دربیماری فیزیولوژیكی اغلب به معنایی است كه دربالا آورده شده

5-بیمارگر: (
Pathogen)
پاتوژن‌ها به دو گروه زنده
Animate و غیرزنده Inanimate تقسیم‌بندی می‌شوند كه عامل تولید بیماری هستند.


6- پارازیتیسم: (
Parasitism)
رابطه‌ی میان انگل و میزبان كه دراكثر مواقع به ضرر میزبان تمام می‌شود.

7-پارازیت: (
Parasit)
یا انگل به موجودی گفته می‌شود كه حداقل یك قسمت از چرخه‌ی زندگی خود را داخل یا روی موجود زنده‌ی دیگر كه به آن میزبان یا
host گفته می‌شود به سرمی‌برد و تمام یا قسمتی از موادغذایی موردنیاز خود را از آن موجود كسب كند.

8-انگل‌های اجباری: (
Obligate Parasite)
یعنی برخی از پاتوژن‌ها مانند ویروس‌ها، نماتدها و عده‌ای از قارچ‌ها برای تغذیه و تكمیل چرخه‌ی زندگی خود، وابستگی كامل به سلول زنده‌ی میزبان دارند و درمحیط غذایی غیرزنده قادر به رشد نمی‌باشند.


9-ساپروفیت اجباری: (Obligate Saprophyte)
قادر به تغذیه از سلول زنده نمی‌باشند بلكه موادآلی موردنیاز خود را از منابع غیرزنده یا بقایای پوسیده تامین می‌كنند مانند باكتری‌ها، مایكوپلاسماها و بسیاری از قارچ‌ها كه قادرند هم از سلول گیاهی و هم درمحیط غیرزنده رشد كنند.

10- دوره‌ی بیماری:
فواصلی كه درتوسعه‌ی یك بیماری رخ می‌دهند را دوره یا چرخه‌ی بیماری می‌نامند كه شامل مراحل زیراست:

الف/ تلقیح: (
Inoculation)
عبارت از تماس عامل بیماری‌زا با گیاه است. عامل بیماری‌زا را مایه‌ی تلقیح می‌گویند.

ب/ رخنه: (
Penetration)
رخنه عبارت از ورود عامل بیماری‌زا مستقیم یا از منافذ طبیعی و زخم‌ها به داخل میزبان صورت می‌گیرد. قارچ‌ها، نماتدها و گیاهان گلدار انگل می‌توانند به داخل گیاه نفوذ كنند. محل تماس قارچ با سطح گیاه كمی متورم شده و آپرسوریوم (
Appresorium) تشكیل می‌شود ازمحل آپرسوریوم یك هیف ظریفی به نام میخ رخنه خارج شده و به كمك آن وارد گیاه می‌شود. گیاهان انگل گلدار نیز آپرسوریوم و میخ رخنه تولید می‌كنند. تمام باكتری‌ها و بسیاری از قارچ‌ها توسط روزنه‌های هوایی، آبی، عدسك‌ها و زخم وارد گیاه می‌شوند ویروس‌ها و بعضی از باكتری‌ها و پاتوژن‌های دیگر می‌توانند توسط نیش حشرات به داخل بافت میزبان رخنه كنند.

ج/ عفونت: (
Infection)
عفونت مرحله‌ای است كه پاتوژن ‌درداخل میزبان با سلول‌های حساس ارتباط برقراركرده، غذای خود را ازآن‌ها جذب می‌كند. گیاه دراین مرحله مكانیسم دفاعی مختلفی ازخود آشكار می‌سازد.

د/دوره‌ی نهفتگی بیماری: (
Latent Period)
مدت زمان بین تلقیح تاظهور علایم بیماری را دوره‌ی نهفتگی یا كمون می‌گویند.

ن/ تهاجم: (
Invasion)
دراین مرحله عوامل بیماری‌زا به‌صورت‌های گوناگون و به درجات متفاوت در بافت میزبان خود پخش می‌شوند.

و/ تولیدمثل: (
Reproduction)
نحوه‌ی تولیدمثل درانگل متفاوت است. باكتری‌ها به‌صورت تقسیم دوتایی سلول و به‌ندرت ازطریق جنسی تكثیر می‌شوند. قارچ‌ها ازطریق تولید اسپورهای جنسی و غیرجنسی و میكوپلاسماها، پروتزوآها با تقسیم ساده تكثیر می‌شوند ویروس‌ها و ویروئیدها ازطریق همانندسازی (
replication) با استفاده از تقسیم سلول، نماتدها با تخمگذاری و گیاهان گلدار انگل با تولید بذر تولیدمثل می‌كنند.

هـ/ انتشار پاتوژن: (
Transmission)
انتشار انگل‌ها مانند زئوسپورهای قارچ، باكتری‌، نماتد می‌توانند مسافت كوتاهی را طی كنند اما دراكثر مواقع انگل‌ها به صورت غیرفعال توسط باد، باران، حشرات، آب آبیاری، ‌بذر، ‌غده و نشاءهای آلوده، جانوران و ادوات كشاورزی و باغبانی انتشار پیدا می‌كنند.

ی/ زمستان گذرانی: (
Over wintering)
انگل‌های گیاهان چندساله زمستان را در گیاهان می‌گذرانند. قارچ‌هایی كه انگل گیاهان یكساله هستند ممكن است زمستان را به شكل اسپور، میسلیوم درحالت خواب، اسكلرت (سختینه) درروی بقایای گیاهی و یا دربذر و غده سپری كنند، باكتری‌ها نیز درداخل بذر، غده، گیاهان آلوده و خاك زمستان را می‌گذرانند. نماتدها در بیشتر مواقع به‌صورت تخم درخاك و یا به‌ندرت به‌شكل لارو در بذر زمستان گذرانی می‌كنند. ویروس‌ها در حشرات ناقل، گیاهان میزبان، بذر و غده زمستان را می‌گذرانند...

- بی‌رنگی: (etiolation)
ازبین رفتن رنگ سبز گیاه به علت رشد درتاریكی یا دراثر مواد تولید شده در میكروارگانیزم‌ها

12- سبزردی یا كلروز: (
chlorosis)
به از بین رفتن جزئی یا كلی رنگ سبز اندام‌های گیاهی دراثر كمبود موادغذایی یا حمله‌ی پاتوژن‌ها با وجود نور كافی گفته می‌شود. كلروز با برطرف شدن عامل آن محو شده و گیاه رنگ طبیعی خود را به دست می‌آورد.

13- ملانوز: (
melanose)
به قهوه‌ای یا سیاه شدن غده و اندام‌های گوشتی می‌گویند، این بیماری دراثر كمبود اكسیژن پدید می‌آید.
14-موزائیك: (
mosaic)
ایجاد لكه‌های زرد در پیكره‌ی سبز پهنك را موزائیك می‌نامند كه از بیماری‌های ویروسی است.

پلاسیدگی: (wilting)
درگیاهانی دیده می‌شود كه ریشه یا آوندهای‌شان مورد حمله قرارگرفته باشند.


16-لكه‌دارشدن برگ و میوه:بسیاریاز انگل‌ها تولید لكه دربرگ و میوه می‌كنند. اندازه، شكل، رنگ، لكه‌ها می‌توانددرتشخیص بیماری مهم باشد.


17-ریزش اندام‌های گیاهی: ریزش برگ، گل،جوانه، میوه در صورتی كه غیرطبیعی و ناشی ازبیماری است كه بی‌اندازه باشد.


18-نانیسم: (nanisme) نانیسم یا كوتولگی اندام‌های گیاهی دراثر كاهش تعدادی ازسلول‌های گیاهی هیپوپلازی (hypoplasia) و یا كوچك شدن اندازه‌ی سلول‌ها هیپوتروفی (hypotrophy) پدید می‌آید.


19-ژیگانتیسم: (gigantism) عبارت از رشدبی‌اندازه‌ی اندام‌های گیاهی دراثر افزایش تعداد سلول‌ها هیپرپلازی (hyperplasia) ویا رشد بی‌اندازه‌ی سلول هیپرتروفی (hypertrophy) می‌باشد. ژیگانتیسم در اثر افزایشازت خاك، عوامل نامساعد محیط، بیماری‌های باكتریایی و... بوجود می‌آید.


20-عدم تقارندربرگ:با ازبین رفتن تقارن بین دوقسمت پهنك بوجود می‌آید.
21-جارویی شدن:شاخه‌ها از فواصل نزدیك بهم رشدكرده، شكل جارو به خود می‌گیرند.


22- روزت: (rosette)فاصله‌ی میان گره هاكم شده و برگ‌ها به‌صورت كپه‌ای مانندگلبرگ‌های گل سرخ شده.


23-تاولیشدن:بافت میان رگبرگ‌ها رشد فوق العاده‌ای پیدا كرده و در روی پهنكبه شكل تاول ظاهر می‌شود.


24-غده یا گال(سرطان):دراثر تحریك سلول‌ها وعمل هیپروتروفی یا هیپرپلازی بوجودمی‌آید.

25-تغییراستحكام بافت گیاهی: دراثر بیماری ممكن است بافت گیاهی استحكام خود را ازدستداده، پوسیده شود.


26-نكروز: (necrosis)نكروز دراثر مرگ سلول‌های گیاه بوجود می‌آید كه به‌صورتبافت مرده یا لكه‌ی قهوه‌ای خشك ظاهر می‌شود.


27-بلایت یا بادزدگی: (blight) مرگ سریع برگ،جوانه، شاخه و اندام گیاهی می‌گویند.


28-شانكر: (canker)به ناحیه‌ی مرده نكروتیك فرورفته با حاشیه‌ی مشخص در پوستریشه، تنه یا شاخه می‌گویند.
29-مرگ سرشاخه: (dieback) مرگ سریع سرشاخه‌هااز انتها به پائین گسترش می‌یابد.


30-آنتراكنوز: (anthracnose)به لكه‌های زخم مانند نكروتیك روی برگ، ساقه، میوه یاگل می‌گویند.

31-جرب:(scab) لكه‌های موضعی روی برگ، میوه، غده و یا سایرقسمت‌های گیاه كهبه‌طور عمده كمی برجسته یا فرورفته بوده و ترك خورده نیز می‌باشند.
وارت: (wart)زگیل33-زنگ: (rust)تاول‌هایشبیه به زنگ آهن درروی برگ و یا سایر اندام‌های هوایی گفته می‌شود.

34-سفیدك: (mildew)لكه‌های زرد یا نكروتیك (خشك) روی برگ، ساقه و میوه اند كه به‌طورمعمول با ریسه یا اندام‌های بارده قارچ همراههستند.

35-لكه: (blotch)قسمت‌های نسبتاًوسیع ونامنظم تغییر رنگ یافته یا مرده روی اندام‌های گیاه
36-مومیایی: (mummy)میوه‌ای كه براثر حمله‌ی قارچپوسیده و سپس چروكیده و خشك شده باشد.

37-سیاهك: (smut)بیماری ناشی از قارچ‌های راسته‌ی Ustilaginales

38-پژمردگی: (wilt)پلاسیدگی یا ازبین رفتن شادابیگیاه براثر كمبود یا ازدست دادن آب، پژمردگی ممكن است براثر اختلال درانتقال یا جذبآب.

39-زردی: (yellows)اصطلاحی برای توصیف بیماری‌هایگیاهی كه نشانه‌ی عمده و شهود آن‌ها زردی است.

40-هوازی: (aerobe)موجود ‌زنده‌ای كه برای فعالیت ‌و رشد نیاز به اكسیژندارد.

-بی‌هوازی: (anaerobe)
موجود زنده‌ای كه درنبود اكسیژن (O2) آزاد، فعالیت و رشد می‌كند.

42-غیرزنده: (a biotic)واژه‌ای برای توصیف بیماری‌هایی كه براثر عوامل غیرزندهبوجود می‌آید.
-آفلاتوكسین:Aflatoxin )زهرابه‌ای كه قارچ Aspergillus و برخی دیگر از قارچ‌ها تولید می‌كنند و برای انسان و حیوان زیان‌آوراست.


44-باكتری: (bacterium)موجودزنده‌ی پروكاریوت و معمولاً تك سلولی با دیواره‌ی مشخص كه تكثیرآن به روش تقسیمدوتایی انجام می‌شود.


45-بیماری باكتریایی: (bacteriosis) هرنوععفونت یا بیماری كه عامل آن باكتری باشد.


46-سازگاری: Compatibility)
47-تشخیص: (diagnosis)شناسایی بیماری، اختلال یا عارضه و نیز شناسایی عاملآن‌ها.
48-خفتگی: (dormancy)حالتغیرفعال موجودات زنده براثر شرایط

49-دوز: (dose) 1- میزان آفت‌كش درواحد سطححجم یا وزن
2-
مقدار بیمارگر كه برای مایه‌زنی به كار می‌رود.


50-گیاه تله: (decoy crop)گیاهی زراعی كه به منظورجلب بیمارگر و كاهش جمعیت آن كشت می‌شود كاهش جمعیت بیمارگر از طریق حذف گیاه تلهانجام می‌شود.


51-گردپاشی: (dusting)پاشیدنآفت‌كش‌ها به صورت گرد.


52-اپی فیت: (epiphyte) موجود زنده‌ای كه بدونداشتن رابطه‌ای انگلی روی سطح گیاه به سرمی‌برد.


53-قارچ: (fungus)موجود زنده‌ای با هسته‌ی حقیقیكه اندام رویشی آن معمولاً به شكل ریسه است و موادغذایی خود را ازطریق جذب گرفته وتولیدمثل آن با تشكیل هاگ‌های جنسی، غیرجنسی یا هردو است.


54- زیستگاه: (habitat )محل طبیعی زندگی موجود زنده

55- دامنه‌ی میزبانی: (host range)مجموعه‌یمیزبانان یك بیمارگر كه به طورطبیعی شناخته شده و یا به طورآزمایشی تعیین شده باشد.
-ریسه: (hypha )رشته‌ای لوله‌ای شكل كه واحد ساختمانی اغلبقارچ‌ها است.


57-میسلیوم: (mycelium )توده ریسه (hyphae) قارچ‌ها

58-قارچ‌شناسی: (mycology)علم مطالعهقارچ‌ها59- میكوپلاسمایی: (mycoplasma)موجودات شبیه باكتری ولی بدون دیواره یاخته

60-نماتد: (nematode)جانوركرمی شكل یا نخ مانند ازشاخه‌ی Nematoda كه ممكن است انگل گیاه یا حیوان باشد و به‌طور آزاد درآب یا خاكزندگی می‌كند.


61-نماتدشناسی: (nematology)علممطالعه‌ی نماتدها

62-پاتووار: (pathovar)زیرگونه‌ایاز باكتری كه ازلحاظ دامنه‌ی میزبانی متمایز باشد.


63-پاتوتیپ: (pathotype) زیرگونه‌ای از بیمارگر كه ازلحاظ بیماریزایی (به‌ویژهدامنه‌ی میزبانی) متمایز باشد.



64-سختینه: (sclerotium)اندامی سخت، فشرده و مقاوم دربرابر شرایط نامساعد محیطكه می‌تواند زمانی طولانی به حالت غیرفعال باقی بماند و پس از مساعد شدن شرایطجوانه زند.



65-تنش: (stress)اثر نامساعد محیطخارج روی گیاه وبیماری

66-استایلت: (stylet) قطعات دهان دراز، باریكو توخالی برخی حشرات و نماتدها برای سوراخ كردن بافت میزبان و كشیدن مواد غذاییازآن.


67-همزیستی: (symbiosis)زندگیدوموجود زنده غیرمشابه باهم به نحوی كه این نوع زندگی برای هر دومفید باشد.


68-تحمل: (tolerance)نوعی واكنش درمقابل بیمارگركه درآن گیاه آلوده می‌شود ولی خسارت چندانی نمی‌بیند یا نشانه‌های شدیدی درآن بهوجود نمی‌آید. كه درواقع تحمل نوعی پذیرندگی است.


69- ویروس‌شناسی:(virology)علم مطالعه‌ی ویروس‌ها

70-پرآزاری: (virulence) شدت بیماریزایی بیمارگر

71-زهرابه: (toxin)
1-
تركیباتی كه به‌وسیله‌ی بیمارگر تولید و موجب بروز تمام و یاقسمتی از نشانه‌های بیماری درگیاه می‌شود.
2-
هرگونه تركیبی كه ازموجودی تولیدمی‌شود و برای برخی موجودات دیگر زیان‌آور است.
mahpishuny آفلاین است   http://www.iran-eng.com/showthread.php?t=90034




نوشته شده در تاریخ شنبه 18 مهر 1388 توسط مدیر